8 dấu hiệu phụ nữ sau sinh thiếu vitamin D dễ bỏ qua

Sau sinh, nhiều phụ nữ thường gặp phải tình trạng mất ngủ, mệt mỏi kéo dài, rụng tóc hoặc đau nhức xương khớp. Phần lớn các biểu hiện này thường được cho là hệ quả tất yếu của quá trình mang thai, sinh nở và chăm sóc em bé. Tuy nhiên, ít ai biết rằng đây cũng có thể là những dấu hiệu phụ nữ sau sinh thiếu vitamin D và có thể gây nhiều hậu quả khôn lường. Làm thế nào để nhận biết sớm và bổ sung vitamin D đúng cách? Bài viết dưới đây sẽ giúp mẹ hiểu rõ và có giải pháp phù hợp.

Vì sao phụ nữ sau sinh dễ thiếu vitamin D?

Theo thống kê, tại Việt Nam, mặc dù sống ở vùng nắng nhưng tỷ lệ dân số thiếu vitamin D lên tới 50%, đặc biệt là ở phụ nữ. Trong đó, nhóm nguy cơ cao hơn cả là phụ nữ mang thai và sau sinh, cho con bú.

Phụ nữ sau sinh rất dễ bị thiếu vitamin D. (Ảnh minh họa)

Vậy tại sao phụ nữ sau khi sinh con lại dễ bị thiếu vitamin D? Sau đây là một số nguyên nhân phổ biến:

- Hạn chế ra ngoài hoặc tránh nắng trong thời gian dài

- Ít vận động và tiếp xúc môi trường bên ngoài

- Chế độ ăn chưa cung cấp đủ lượng vitamin D cần thiết

- Nhu cầu vitamin D tăng lên trong quá trình mang thai và cho con bú

- Tình trạng thiếu vitamin D tồn tại từ trước khi mang thai nhưng chưa được phát hiện.

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu thiếu vitamin D sẽ giúp người mẹ chủ động bổ sung và phòng ngừa các ảnh hưởng không mong muốn tới sức khỏe. Tuy nhiên, phần lớn các dấu hiệu thiếu vitamin D thường bị nhầm lẫn với những thay đổi sinh lý thông thường sau khi sinh con. Nếu bạn thường xuyên mất ngủ, rụng tóc, đau lưng, mệt mỏi kéo dài hoặc dễ cáu gắt, đây có thể là những tín hiệu cảnh báo cơ thể đang thiếu hụt vitamin D.

Dưới đây là 8 dấu hiệu phụ nữ sau sinh thiếu vitamin D thường gặp mà mẹ không nên bỏ qua.

8 dấu hiệu phụ nữ sau sinh thiếu vitamin D dễ bỏ qua

1. Khó ngủ, ngủ không sâu giấc, mất ngủ

Khó ngủ là một trong những dấu hiệu thường gặp sau khi sinh nhưng lại rất ít khi các mẹ bỉm lại nghĩ tới nguyên nhân là do thiếu vitamin D.

Vitamin D có vai trò tham gia điều hòa nhiều quá trình thần kinh liên quan đến giấc ngủ. Thụ thể vitamin D hỗ trợ quá trình tổng hợp melatonin - hormone chủ chốt kiểm soát chu kỳ thức - ngủ của con người. Cơ thể đủ vitamin D sẽ giúp giảm các phân tử gây viêm, từ đó phòng ngừa chứng ngưng thở khi ngủ và giảm mệt mỏi ban ngày. Khi nồng độ vitamin D trong cơ thể thấp, chất lượng giấc ngủ có thể bị ảnh hưởng đáng kể.

Khó ngủ, mất ngủ là một trong những biểu hiện

thiếu vitamin D ở phụ nữ sau sinh. (Ảnh minh họa)

Các biểu hiện thường gặp gồm:

- Khó đi vào giấc ngủ

- Ngủ chập chờn

- Thức giấc nhiều lần trong đêm

- Thời gian ngủ ngắn

Một nghiên cứu trên 890 phụ nữ mang thai tại Singapore cho thấy: những người thiếu vitamin D có nguy cơ gặp tình trạng ngủ kém cao hơn 3,49 lần so với người có nồng độ vitamin D đầy đủ.

Đồng thời, một nghiên cứu đăng trên tạp chí Sleep năm 2019 của các nhà khoa học thuộc Đại học Warwick (Anh) cũng chỉ ra: chất lượng và thời lượng giấc ngủ của các ông bố, bà mẹ giảm mạnh nhất trong 3 tháng đầu sau sinh, đặc biệt ở người mẹ. Đáng chú ý, ngay cả sau 4-6 năm từ khi sinh con đầu lòng thì chất lượng giấc ngủ của họ vẫn chưa hoàn toàn trở lại mức ban đầu trước khi mang thai và sinh con.

2. Rụng tóc nhiều hơn bình thường

Rụng tóc sau sinh là hiện tượng phổ biến do sự thay đổi hormone. Tuy nhiên, nếu tóc rụng kéo dài nhiều tháng, lượng tóc mất đi ngày càng nhiều hoặc tóc thưa rõ rệt, nguyên nhân có thể liên quan đến thiếu vitamin D.

Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của nang tóc và hỗ trợ chu kỳ phát triển của tóc.

Thiếu vitamin D khiến tóc dễ rụng hơn bình thường. (Ảnh minh họa)

Khi thiếu vitamin D:

• Nang tóc hoạt động kém hiệu quả

• Tóc mọc chậm hơn

• Tóc yếu và dễ gãy rụng

Một số nghiên cứu ghi nhận tại Nam Ấn Độ trên những người trẻ tuổi cho thấy: 81,8% người bị rụng tóc kéo dài (>100 sợi/ ngày) có thiếu vitamin D. Kết quả này đã phản ánh mối liên hệ mật thiết giữa việc thiếu vitamin D và tình trạng rụng tóc kéo dài, đặc biệt ở phụ nữ.

3. Đau lưng, mỏi khớp

Vitamin D là yếu tố quan trọng quyết định khả năng hấp thu canxi của cơ thể. Đây được xem là “chìa khóa” vận chuyển, giúp hấp thu canxi từ ruột non vào máu.

Nếu không có vitamin D thì lượng canxi trong thực phẩm sẽ chỉ được hấp thu khoảng 10-15% tại ruột. Từ đó, xương không được cung cấp đủ khoáng chất cần thiết để duy trì độ chắc khỏe và dễ bị đau nhức.

Đau lưng sau sinh là tình trạng khá phổ biến ở mẹ bỉm. (Ảnh minh họa)

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

- Đau lưng kéo dài

- Đau vùng hông

- Đau đầu gối

- Đau khớp khi vận động

- Cảm giác nhức mỏi toàn thân

Nhiều phụ nữ sau sinh thường cho rằng đau lưng xuất phát từ việc bế con hoặc chăm con. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài và không cải thiện khi nghỉ ngơi, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo thiếu vitamin D mà mẹ bỉm không nên chủ quan.

4. Dễ bị cảm cúm và ốm vặt

Vitamin D đóng vai trò điều hòa hoạt động của hệ miễn dịch, bao gồm cả miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch thích ứng. Vitamin D tham gia vào hoạt động của đại thực bào, tế bào T, tế bào B và các peptide kháng khuẩn với tác dụng:

- Kích hoạt tế bào miễn dịch

- Giúp điều hòa phản ứng viêm

- Bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh…

Do đó, khi cơ thể thiếu vitamin D dẫn tới:

- Khả năng chống lại virus, vi khuẩn suy giảm

- Cơ thể dễ bị nhiễm khuẩn, mắc bệnh hơn

- Thời gian phục hồi sau bệnh kéo dài hơn

Nếu bạn thường xuyên bị cảm lạnh, viêm họng hoặc dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp dù đã nghỉ ngơi đầy đủ thì rất có thể nguyên nhân ẩn sau là do cơ thể thiếu vitamin D.

5. Mệt mỏi kéo dài dù nghỉ ngơi đầy đủ

Mệt mỏi là triệu chứng phổ biến ở phụ nữ sau sinh. Tuy nhiên, nếu cảm giác kiệt sức vẫn kéo dài ngay cả khi đã ngủ đủ và được nghỉ ngơi thì cần cẩn trọng. Bởi đây có thể là dấu hiệu của tình trạng thiếu vitamin D ở phụ nữ sau sinh.

Mẹ sau sinh thường bị mệt mỏi kéo dài. (Ảnh minh họa)

Một số biểu hiện mà người mẹ có thể gặp phải:

- Thiếu năng lượng

- Uể oải, mệt mỏi cả ngày

- Khó tập trung

- Giảm hiệu suất làm việc và chăm sóc con

Vitamin D tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa trong cơ thể. Vì vậy, sự thiếu hụt có thể ảnh hưởng đến mức năng lượng hàng ngày.

6. Yếu cơ hoặc thường xuyên bị chuột rút

Vitamin D không chỉ ảnh hưởng đến xương mà còn có vai trò quan trọng đối với sức khỏe cơ bắp.

Thiếu vitamin D có thể khiến:

- Cơ bắp yếu hơn

- Khả năng vận động giảm

- Dễ bị chuột rút về đêm

- Đau cơ sau những hoạt động nhẹ

Nhiều mẹ sau sinh nhận thấy tình trạng chân tay thiếu sức lực hoặc chuột rút thường xuyên nhưng lại bỏ qua dấu hiệu này.

7. Rối loạn nội tiết tố và chu kỳ kinh nguyệt

Vitamin D tham gia vào quá trình điều hòa hoạt động của nhiều hormone trong cơ thể. Khi thiếu vitamin D, một số phụ nữ có thể gặp tình trạng:

- Chu kỳ kinh nguyệt thất thường

- Kinh nguyệt đến sớm hoặc muộn hơn bình thường

- Thời gian phục hồi nội tiết kéo dài

Nếu sau khi sinh con, bạn thấy tình trạng rối loạn chu kỳ kéo dài kèm theo các triệu chứng khác thì cần chủ động thăm khám để có biện pháp xử lý phù hợp.

8. Thay đổi tâm trạng, dễ cáu gắt hoặc buồn bã

Vitamin D có mối liên hệ mật thiết với hoạt động của não bộ và hormone serotonin - chất dẫn truyền thần kinh giúp điều hòa cảm xúc. Khi thiếu vitamin D, mẹ sau sinh rất dễ có các biểu hiện như:

- Lo âu kéo dài

- Dễ nổi nóng

- Cáu gắt vô cớ

- Buồn bã hoặc mất hứng thú với các hoạt động thường ngày

Phụ nữ có nồng độ vitamin D thấp có nguy cơ mắc trầm cảm cao hơn.

Theo một kết quả tổng hợp 9 nghiên cứu dọc với 8470 người tham gia về mối liên quan giữa thiếu vitamin D với tình trạng trầm cảm trước và sau sinh cho thấy: Phụ nữ có nồng độ vitamin D thấp có nguy cơ mắc trầm cảm cao hơn. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh: thiếu vitamin D là một yếu tố nguy cơ tiềm năng gây trầm cảm sau sinh mà chị em cần chú ý. Vì vậy, những thay đổi tâm trạng kéo dài không nên xem nhẹ.

Khi nào mẹ sau sinh nên kiểm tra nồng độ vitamin D?

Phụ nữ sau sinh nên cân nhắc kiểm tra nồng độ vitamin D tại cơ sở y tế uy tín khi có từ 2 trong 8 dấu hiệu kể trên.

Tình trạng thiếu hụt vitamin D thường được chia theo 3 mức độ như sau:

- Thiếu hụt: Dưới 30 nmol/L (hoặc < 12 ng/mL)

- Nguy cơ thiếu: Từ 30 – 50 nmol/L (hoặc 12 – 20 ng/mL)

- Bình thường: Từ 50 – 125 nmol/L (hoặc 20 – 50 ng/mL)

Tùy vào mức độ thiếu hụt vitamin D mà bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ phù hợp để điều trị.

Cách cải thiện tình trạng thiếu vitamin D sau sinh

1. Tiếp xúc ánh nắng mặt trời một cách hợp lý

Mẹ có thể dành một khoảng thời gian ngắn mỗi ngày để đi bộ, vận động nhẹ hoặc đưa bé ra ngoài vào những thời điểm phù hợp. Việc tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên không chỉ hỗ trợ cơ thể tổng hợp vitamin D mà còn giúp cải thiện tâm trạng và nâng cao sức khỏe tổng thể sau sinh.

Một số lưu ý mẹ cần nhớ khi tắm nắng:

- Khoảng thời gian phù hợp: 9 giờ sáng đến 16 giờ chiều (khi ánh nắng có tia UVB giúp kích thích tiền tố vitamin D dưới da chuyển hóa thành vitamin D)

- Cách thực hiện: Để ánh nắng chiếu trực tiếp vào khoảng 1/4 cơ thể (mặt, cổ, cánh tay, cẳng chân)

- Chỉ nên tắm nắng từ 10-20 phút. Nếu phơi nắng giữa trưa lúc tia UVB mạnh nhất thì chỉ cần 5-10 phút.

2. Tăng cường bổ sung thực phẩm giàu vitamin D

Chế độ ăn uống là một trong những cách giúp bổ sung vitamin D cho phụ nữ sau sinh một cách an toàn và tự nhiên. Mặc dù lượng vitamin D từ thực phẩm thường không đáp ứng hoàn toàn nhu cầu hàng ngày, nhưng việc duy trì thực đơn đa dạng vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa thiếu hụt.

Một số thực phẩm giàu vitamin D mẹ nên ưu tiên bổ sung gồm:

- Cá hồi

- Cá thu

- Cá mòi

- Lòng đỏ trứng

- Sữa và các chế phẩm từ sữa…

Bên cạnh đó, vitamin D cần được kết hợp với các dưỡng chất khác như canxi, magie và vitamin K2 để hỗ trợ quá trình hấp thu và sử dụng hiệu quả trong cơ thể. Vì vậy, mẹ nên xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng thay vì chỉ tập trung vào một loại thực phẩm duy nhất.

3. Sử dụng sản phẩm bổ sung vitamin D

Hiện nay, việc sử dụng các sản phẩm bổ sung vitamin D ngày càng được nhiều mẹ bỉm sữa ưa chuộng với ưu điểm như tiện lợi, hiệu quả tối ưu. Đặc biệt, những sản phẩm có sự kết hợp D3 và K2 sẽ luôn được ưu tiên bởi cơ chế toàn diện giúp hấp thu tối ưu canxi. Vitamin D3 giúp hấp thu canxi từ thực phẩm vào máu và vitamin K2 hỗ trợ đưa canxi đến đúng vị trí cần bổ sung.

Tuy nhiên, các mẹ nên lựa chọn các sản phẩm uy tín, có nguồn gốc rõ ràng và ghi nhận phản hồi tốt trên thị trường. Và một trong những thương hiệu được các mẹ bỉm tin dùng và giới chuyên môn đánh giá cao là Dimao Pro, D3K2 dạng xịt thế hệ mới.

Dimao Pro - D3K2 dạng xịt thế hệ mới

Cho xương chắc khỏe – Cho trẻ thêm cao

Dimao Pro là sản phẩm nhập khẩu nguyên hộp từ Châu Âu với thành phần tinh khiết. Sản phẩm đã đạt 2 lớp tiêu chuẩn kép là GMP-EU và chứng nhận IFS an toàn thực phẩm toàn cầu được công nhận tại hơn 100 quốc gia trên thế giới. Với thiết kế dạng xịt hấp thu nhanh, độ ổn định cao, chuẩn liều nên rất tiện lợi cho mẹ sử dụng. Chỉ cần 2 xịt cho mẹ, 1 xịt cho bé là đủ liều lượng khuyến cáo mỗi ngày với chi phí rất tiết kiệm.

Việc nhận biết sớm 8 dấu hiệu thiếu vitamin D ở phụ nữ sau sinh giúp người mẹ chủ động điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, lối sống và bổ sung vitamin D phù hợp. Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, mẹ nên thăm khám để được đánh giá chính xác và có hướng can thiệp kịp thời.

Chăm sóc tốt sức khỏe của mẹ chính là nền tảng quan trọng để đồng hành cùng sự phát triển khỏe mạnh của bé trong những năm tháng đầu đời.