Vì sao mẹ sau sinh thiếu vitamin D? 7 nguyên nhân phổ biến và cách khắc phục

Đau lưng, mệt mỏi, khó ngủ hay chuột rút sau sinh… không chỉ là triệu chứng thường gặp của mẹ bỉm do chăm con vất vả sau sinh mà còn có thể liên quan đến tình trạng thiếu vitamin D. Vậy vì sao mẹ sau sinh thiếu vitamin D và làm thế nào để phòng ngừa? Mẹ hãy cùng tìm giải pháp phù hợp trong bài viết dưới đây nhé!

Vitamin D quan trọng như thế nào đối với mẹ sau sinh?

Vitamin D là vitamin tan trong chất béo, có vai trò giúp cơ thể hấp thu canxi và phospho hiệu quả. Đây là hai khoáng chất cần thiết để duy trì hệ xương chắc khỏe và hỗ trợ nhiều hoạt động của cơ thể.

Vitamin D đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe.

Đối với phụ nữ sau sinh, vitamin D mang lại nhiều lợi ích như:

- Hỗ trợ duy trì mật độ xương

- Góp phần tăng cường chức năng miễn dịch

- Hỗ trợ hoạt động của cơ bắp

- Tham gia vào quá trình phân chia tế bào

- Hỗ trợ duy trì tâm trạng và sức khỏe tổng thể

Đặc biệt, đối với những trường hợp nuôi con bằng sữa mẹ thì nhu cầu canxi của cơ thể tăng lên đáng kể. Nguyên nhân là do trung bình mỗi ngày mẹ sẽ mất 200-300mg canxi được truyền qua sữa cho con.

Nếu chế độ dinh dưỡng không đáp ứng đủ nhu cầu hoặc cơ thể thiếu vitamin D, khả năng hấp thu canxi sẽ giảm, khiến cơ thể phải huy động canxi từ xương để bù đắp. Điều này có thể làm tăng nguy cơ mất xương tạm thời trong giai đoạn cho con bú.

Vì sao mẹ sau sinh thiếu vitamin D?

Có nhiều nguyên nhân khiến phụ nữ sau sinh dễ thiếu vitamin D hơn so với các giai đoạn khác trong cuộc sống. Dưới đây là 7 nguyên nhân thường gặp.

1. Ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất.

Khoảng 80-90% vitamin D của cơ thể được tổng hợp khi da tiếp xúc với tia UVB từ ánh nắng mặt trời. Đặc biệt, khoảng thời gian mà mẹ nên tiếp xúc ánh nắng mặt trời để tổng hợp vitamin D là từ 9 giờ sáng đến 16 giờ chiều hàng ngày.

Vì sao mẹ sau sinh thiếu vitamin D?

Tuy nhiên, thực tế, sau sinh nhiều mẹ thường:

- Ở trong nhà chăm con

- Kiêng gió, kiêng nắng

- Mặc quần áo kín khi ra ngoài

- Thường xuyên sử dụng kem chống nắng

Những yếu tố này vô tính làm giảm khả năng tổng hợp vitamin D tự nhiên trong cơ thể mẹ.

Việc tiếp xúc ánh nắng nên thực hiện hợp lý, tùy theo điều kiện thời tiết, chỉ số UV và loại da. Mẹ nên tránh phơi nắng quá lâu hoặc vào thời điểm có cường độ tia UV quá mạnh để hạn chế nguy cơ tổn thương da.

2. Chế độ ăn nghèo vitamin D

Không giống nhiều vitamin khác, vitamin D chỉ có trong một số ít thực phẩm tự nhiên.

Nếu khẩu phần ăn sau sinh không đa dạng hoặc mẹ kiêng khem quá mức, nguy cơ thiếu vitamin D sẽ tăng lên.

Thực phẩm giàu vitamin D

Một số thực phẩm giàu vitamin D bao gồm:

- Cá hồi

- Cá thu

- Cá mòi

- Lòng đỏ trứng

- Gan động vật

- Sữa hoặc ngũ cốc tăng cường vitamin D…

Tuy nhiên, lượng vitamin D từ thực phẩm thường không đủ để đáp ứng hoàn toàn nhu cầu hằng ngày. Vì vậy, mẹ cần kết hợp chế độ ăn hợp lý với các biện pháp bổ sung khác khi cần thiết.

3. Nhu cầu canxi và vitamin D tăng cao khi cho con bú

Thông thường, mỗi ngày mẹ sẽ tiết ra khoảng 700-900ml sữa cho con. Mà mỗi lít sữa mẹ lại chứa 200-300mg canxi. Điều này đồng nghĩa với việc cơ thể mất đi một lượng canxi đáng kể để tạo sữa và cần phải được bù đắp.

Nhu cầu vitamin D tăng cao trong giai đoạn sau sinh.

Vì vậy, nhu cầu canxi và vitamin D của mẹ sau sinh tăng cao và cần được bổ sung kịp thời. Theo khuyến nghị dinh dưỡng, phụ nữ sau sinh thường cần khoảng:

• 1.000–1.300 mg canxi/ngày (tùy độ tuổi và tình trạng sinh lý).

• 600–800 IU vitamin D/ngày hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ nếu có nguy cơ thiếu hụt.

Nếu chế độ ăn không đáp ứng đủ hoặc mẹ có nguy cơ thiếu vitamin D, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung với liều phù hợp.

4. Thay đổi nội tiết sau sinh

Sau khi sinh, nồng độ estrogen và progesterone trong cơ thể người phụ nữ giảm mạnh. Sự thay đổi hormone làm giảm khả năng vận chuyển và hấp thu canxi của vitamin D. Đồng thời, sự xuất hiện của hormone prolactin (tiết sữa) cũng ức chế tổng hợp estrogen. Điều này làm rối loạn chuyển hóa xương, khiến mẹ dễ bị thiếu hụt vitamin D, làm tăng nguy cơ mất xương tạm thời trong giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ.

5. Ít vận động

Việc chăm sóc con khiến nhiều mẹ bỉm dành phần lớn thời gian trong nhà.

Ít vận động không trực tiếp gây thiếu vitamin D. Nhưng nó làm ảnh hưởng tới quá trình tuần hoàn máu, kích hoạt trao đổi chất và hỗ trợ hệ xương hấp thụ canxi cùng vitamin D.

Bởi vậy, ít vận động sẽ dẫn tới giảm sức khỏe hệ cơ xương và khiến các biểu hiện thiếu vitamin D trở nên rõ rệt hơn.

6. Thừa cân hoặc béo phì

Vitamin D là vitamin tan trong chất béo. Ở người thừa cân hoặc béo phì, một phần vitamin D có thể được lưu trữ trong mô mỡ, làm giảm lượng vitamin D lưu hành trong máu.

Phụ nữ sau sinh thường dễ tăng cân.

Theo phân loại BMI dành cho người châu Á, phụ nữ có BMI từ 23 kg/m² trở lên được xếp vào nhóm thừa cân và từ 25 kg/m² trở lên thuộc nhóm béo phì. Phụ nữ sau sinh thường rất dễ tăng cân, dẫn tới thừa cân, béo phì. Đây là nhóm có nguy cơ thiếu vitamin D cao hơn so với người có cân nặng bình thường.

7. Thiếu hụt từ trong thai kỳ

Nếu người mẹ đã thiếu vitamin D trong thời gian mang thai nhưng chưa được phát hiện và bổ sung đầy đủ, tình trạng thiếu hụt có thể tiếp tục kéo dài sau sinh.

Điều này làm tăng nguy cơ giảm mật độ xương ở mẹ và ảnh hưởng đến lượng vitamin D dự trữ của trẻ sơ sinh. Vì vậy, việc khám thai đầy đủ và bổ sung vitamin D theo hướng dẫn của bác sĩ ngay từ thai kỳ có ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe của cả mẹ và bé.

Dấu hiệu mẹ sau sinh thiếu vitamin D

Mẹ sau sinh thiếu vitamin D có biểu hiện như thế nào?

Tình trạng thiếu vitamin D thường diễn ra âm thầm và khó nhận biết. Một số dấu hiệu có thể gặp bao gồm:

- Đau nhức xương khớp

- Đau lưng kéo dài

- Chuột rút

- Khó ngủ, ngủ không ngon giấc

- Mệt mỏi

- Yếu cơ

- Dễ ốm

- Tâm trạng thất thường

Điều đáng lưu ý là các dấu hiệu này rất dễ khiến mẹ lầm tưởng nguyên nhân do việc chăm con vất vả sau sinh mà bỏ qua. Bởi vậy, khi có xuất hiện các triệu chứng trên, mẹ nên tới cơ sở y tế để thăm khám, tìm ra nguyên nhân và có biện pháp xử lý phù hợp.

Thiếu vitamin D sau sinh gây hậu quả gì?

Tình trạng thiếu vitamin D ở mẹ sau sinh kéo dài có thể gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe, tinh thần của cả mẹ và con.

Thiếu vitamin D kéo dài khiến mẹ dễ mệt mỏi, tâm trạng thất thường.

Đối với người mẹ

- Tổn thương hệ xương: Làm tăng tốc độ mất xương (loãng xương), gây đau nhức lưng, đau cơ và đau xương…

- Suy giảm miễn dịch: Mẹ có sức đề kháng kém, dễ bị ốm vặt, nhiễm trùng và vết thương phục hồi chậm…

- Ảnh hưởng tâm lý: Dễ mệt mỏi kéo dài, làm tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh.

Trẻ thiếu vitamin có nguy cơ còi xương.

Đối với trẻ sơ sinh

Nếu mẹ thiếu vitamin D và trẻ không được bổ sung trực tiếp sẽ dẫn đến các hệ lụy sau:

- Bệnh còi xương: Làm cho xương mềm, yếu và gây biến dạng xương như chân vòng kiềng, lồng ngực dô…

- Chậm phát triển: Trẻ hay giật mình, quấy khóc, ngủ không sâu giấc, chậm mọc răng và chậm phát triển chiều cao.

- Suy giảm hệ thần kinh: Ảnh hưởng đến sự phát triển của não bộ và hệ cơ của trẻ.

Tình trạng thiếu vitamin D ở mẹ sau sinh khá phổ biến hiện nay. Qua bài viết trên, bạn đã hiểu rõ vì áo mẹ sau sinh thiếu vitamin D và biết những hậu quả khôn lường sau này. Bởi vậy, ngay từ khi mang thai, mẹ đã cần bổ sung vitamin D đầy đủ và tăng liều trong giai đoạn sau sinh, cho con bú. Đồng thời, mẹ nên duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, tiếp xúc ánh nắng hợp lý và vận động thường xuyên. Trong trường hợp thiếu vitamin D nặng, mẹ cần tuân thủ liều bổ sung theo chỉ định của bác sĩ.